با ویدا اسلامیه، مترجمی که هری پاتر دلش را زده

ویدا اسلامیه متولد 1346 در رشته مترجمی زبان انگلیسی تحصیل کرده است .دختر 11 ساله ی وی خیلی از هری پاتر خوشش نمی اید،زیرا فکر میکند هری پاتر مادرش را جادو کرده و او را از وی دزدیده است؛اما ویدا اسلامیه مثل یک نوجوان عاشق هری پاتر است و به همین علت با علاقه ی خاصی داستان های وی را ترجمه میکند: به جادوگری اعتقاد دارید یا نه؟ به جادوگری در معنای طلسم و جادویی که در این دنیا وجود داشته باشد اعتقاد ندارم. ولی شما غیر از ترجمه ی کتاب های هری پاتر مترجم کتابهای درسی مدرسه جادوگری هستید؟ چرا خب به هر حال آدم باید به این چیز ها اعتقاد داشته باشد، به چیزهایی که ماوراءالطبیعه هستند ونیروهایی که ما از آن خبر نداریم و با آنها آشنا نیستیم.فکر میکنم به طور نمادین نیرو هایی در وجود انسان نهفته هستند.آنها را کشف و اگاهانه از آنها استفاده می کنند که میتوانیم روی آن نام جادو بگذاریم. شما هری پاتر را برای ترجمه انتخاب کردید یا هری پاتر شما را انتخاب کرد؟ ناشر مرا انتخاب کرد.هنگاهی که شروع به ترجمه کتاب کردم جلد سوم کتاب به بازار آمده بود.ناشر که از آشنایان ما بود 3 جلد از کتاب را تهیه کرده بود و جلد سوم را برای ترجمه به من داد.حدس میزنم ایشان فکر نمی کردند این کتاب ها دنباله دار باشند به نظرم هرکتاب به طور جداگانه یک داستان جذاب است و میتوان در پایان کتاب به این نتیجه رسید که این داستانی است با جذابیت های ویژه خودش با این تفاوت که خواننده پس از پایان کتاب دوست دارد داستان را ادامه دهد. وقتی کتاب سوم را خواندم بسیارشیفته آن شدم و ترجمه را شروع کردم.وقتی کار اول مورد توجه ناشر قرار گرفت کتاب دوم را هم برای ترجمه به من داد در این هنگام بود که فهمیدم کتاب سوم ادامه کتاب اول و دوم است.به دلیل اینکه ترجمه ی جلد دوم و سوم همزمان با ترجمه کتاب اول به وسیله سعید کبریایی بود ناشر گفت کتاب اول را هم ویراستاری کنم تا نثر من یکدست شود. چه چیزی در داستان هری پاتر شما را بیشتر جذب کرد؟ فضای داستان برای من خیلی جذاب بود،چون به دنیای دیگر گام می گذاشتم؛ دنیای تخیلی که در آن خیلی چیزها امکان پذیراست که در دنیای واقعی ما وجود ندارد،مدرسه ی جادوگری و داستان خیروشری که در آن مطرح می شد و این کشش را به وجود می آورد تا برای پیروزی حق آن را دنبال کنی. هیچ وقت تحت تاثیر شهرت داستان قرار نگرفتید ؟ هنگامی که شروع به ترجمه کردم اصلا معروف نبود یا دسته کم در ایران این گونه نبود.اتفاقا از وقتی هری پاتر معروف شد از آن دل زده شدم و اگر کار را از ابتدا شروع نکرده بودم و بچه ها تا این اندازه از ترجمه استقبال نمی کردند شاید دیگر آن را ادامه نمی دادم، من اعتقاد دارم وقتی تبلیغات روی چیزی زیاد شود، ارزشهای ان را لوث می کند. می دانید هری پاتر از وقتی زیاد مشهور شد حوصله ی من را سربرد. یعنی شما دیگر علاقه ندارید ترجمه هری پاتر را ادامه دهید؟ چرا به این دلیل که با استقبال فراوان خواننده ها، پیشنهاد ها و انتقاد های آنها این کار برای من یک مسوولیت شده است. با توجه به این که هرکسی دوست دارد کارش از لحاظ مادی ومعنوی موفق باشد. چرا ترجمه های ویدا اسلامیه دیرتر از بقیه مترجمان به بازار می آید؟ من به قلم رولینگ بسیار اعتقاد دارم. وقتی کتاب را میخوانم مثل غذایی که بسیار دوست دارم و هر لقمه اش را مزه مزه می کنم میخواهم از ذره ذره کتاب لذت ببرم و آن را بادقت خاصی می خوانم البته دلیل دیگر این است که من تنها کار می کنم. این را شنیده ام که بسیاری از مترجمان گروهی کار می کنند و در آن صورت طبیعی است که کتاب زودتر ترجمه شود. در ضمن مسوولیت من باعث می شود تمام توانم را به کار بگیرم تا بهترین کار ممکن را ارائه دهم؛ البته چون با حجم زیاد کتاب به طور معمول کار دوجلدی می شود من رضایت می دهم که جلد اول منتشر شود کاری که در حالت عادی به هیچ عنوان از آن راضی نیستم. به این دلیل که خیلی به ذهن فشار می آید که بهترین را همان اول انتخاب کنیم. با توجه به این که قانون کپی رایت در ایران وجود ندارد برای شما چه امتیازی داشت که کپی رایت آثار رولینگ را گرفتید؟ شما می دانید که در کشور های دیگر وقتی کسی امتیاز کتابی را می گیرد زمان در اختیار اوست تا هرچقدر می خواهد روی آن زمان و انرژی بگذارد؛ اما ایجا این طور نیست. ما کپی رایت آثار رولینگ را گرفتیم. فقط برای اینکه انها کار ما را بررسی وقبول کرده اند. این که من از طرف انها مترجم رسمی این آثار باشم، یک اعتماد به نفس امتیاز به حساب می آید. فکر می کنید فیلم های هری پاتر جذاب تر است یا کتاب هایش ؟ فیلم ها راکه دیدم به نظرم فضا قلعه و شخصیت ها و انتخاب انها خیلی خوب بود؛ اما در مقابل کتاب پرداخت فیلم کم آورده بود. من با فیلم ارتباط برقرار کردم ولی مطمئن بودم کسی که کتاب را نخوانده باشد از فیلم هم سر در نمی آورد به خصوص فیلم اول که از همه بدتر بود. کدام شخصیت هری پاتر را دوست دارید؟ من کتاب را خیلی حسی ترجمه و با شخصیت رابطه برقرار می کنم. شخصیت دامبلدور را خیلی دوست داشتم و وقتی سیروس کشته شد من هم بسیار گریه کردم. دختر شما به کتاب شخصیت های هری پاتر علاقه دارد؟ فکر کنم دخترم از هری پاتر بدش می آید زیرا تابستان وقتی مشغول ترجمه ی کتاب بودم نمی توانستم زیاد او را به تفریح ببرم یعنی ناشر از یک طرف مرتب از پیشرفت کتاب می پرسید و از طرفی دخترم از من می خواست او را بیرون ببرم.وقتی برایش توضیح دادم که باید کتاب را به پایان برسانم گفت:لعنت به این هری پاتر پس کی تموم میشه؟ هری پاتر از نظر احساسی رقیب دخترم شده بود.البته وقتی فیلم ها به دستمان می رسید. با هم به تماشایان می نشستیم. جریان کتاب های درسی هری پاتر چیست؟ رولینگ چون در کتابهایش به جزییات زیاد می پردازد حجم کتاب چهارم و پنجم بسیار زیاد شده بود و عده ای گفته بودند این حجم برای رده ی سنی 9 تا 12 سال بسیار زیاد است و من احتمال میدهم او این دو کتاب را برای اطلاعاتش به صورت 2 جلد کتاب کوچک جداگانه چاپ کرده است . کار کدام یک از مترجمان ایرانی را می پسندید! کار خیلی از استادان را دوست دارم ولی از کارهای نجف دریابندی بسیار لذت می برم. نه تنها ترجمه ایشان که قلم او را هم بسیار دوست دارم یک کتاب آشپزی هم دارند که همیشه از خواندن آن لذت می برم. پس از هری پاتر ترجمه را در چه زمینه هایی ادامه می دهید؟ من در دنیای خودم باقی می مانم ونمیگذارم دنیای بیرون رویم تاثیر بگذارد. در دنیای من یک کتاب و یک اتاق وجود دارد کتابی که آن را میخوانم، به دنیای آن سفر می کنم و از آن لذت میبرم دوست دارم ترجمهی کتاب های نوجوانان را در همین ژانر تخیلی ادامه دهم چون هنوز هم فکر می کنم بخشی از دورنم دوست دارد در همین سن باقی بماند. علاوه برآن از ترجمه کتابهای روانشناسی هم لذت می برم. ترجیح می دهم ترجمه در این دو رشته را ادامه دهم. سه شنبه 7 شهریور 1385 ضمیمه ی روزنامه ی جام جم نسل